In mijn vorige artikel over leiderschap ging ik dieper in op hoe je als leider je medewerkers kunt inspireren. Deze keer meer aandacht voor een ander kenmerk van mensgericht leidinggeven, namelijk coachend leiderschap. Hoe leid je op coachende wijze? En wat zijn de voordelen van deze leiderschapsstijl? Dat lees je in dit artikel.
De behoefte voor deze leiderschapswijze komt voort uit het inzicht dat mensen de bepalende succesfactor zijn voor elke organisatie. Het zijn de mensen die een organisatie wendbaar en veerkrachtig maken; vaardigheden die elke organisatie nodig heeft om toekomstbestendig te zijn.
De verschuiving naar een ander mensbeeld (van Human Resource naar Human Being) maakt de vraag naar leiden door te coachen nog vele malen groter. Bij deze manier van leidinggeven ligt de nadruk op het creëren van een mensgerichte context, waarin medewerkers begeleid en ondersteund worden in hun persoonlijke ontwikkeling. Dit vanuit de terechte overtuiging dat waar mensen floreren, floreren organisaties.
Wat is de definitie van coachend leiderschap?
Coachend leiderschap combineert sturing op verantwoordelijkheid en najagen van resultaat met de vaardigheid om anderen te helpen in hun persoonlijke ontwikkeling.
De uitleg die wordt gegeven aan coaching is een doelgericht proces. Hierbij zet de coach op een dynamische en interactieve wijze de gecoachte aan tot effectief gedrag door:
- Bewustwording en persoonlijke groei
- Vergroting zelfvertrouwen en zelfredzaamheid
- Onderzoek, ontwikkeling & toepassing van eigen talenten
Wanneer we hier het begrip leiderschap aan toevoegen, bevordert een coachende leider de autonomie van de mensen en moedigt het nemen van verantwoordelijkheid aan.
Deze leider staat dichtbij mensen waardoor zij zich gesteund en begeleid voelen in hun unieke leerproces. Tegelijkertijd geeft hij/zij een kader aan waarbinnen teamleden autonoom kunnen bewegen, spreekt hij/zij duidelijke verwachtingen uit over te behalen resultaten en voorziet teamleden van feedback op constructieve wijze.
Leadership is not about you: It’s about investing in the growth of others – Ken Blanchard, auteur The One Minute Manager
Wat zijn de positieve uitkomsten van coachend leiderschap?
- Meer autonomie op de werkvloer, zonder de baas te spelen
- Aansporen van de intrinsieke motivatie van mensen vanuit waardering en erkenning
- Continue ontwikkeling van mensen zodat zij werken vanuit eigen kracht en talent
- Meer betrokkenheid en bevlogenheid waardoor prestaties verbeteren
- En het maakt je werk als leidinggevende vele malen leuker!
Hoe doe je dat – Leiden door te coachen?
Wil je deze vaardigheid ontwikkelen? Focus je aandacht dan op de volgende competenties:
Zelfkennis – Het klinkt bijna cliché, aangezien ik in elk artikel over leiderschap de basis leg bij persoonlijk leiderschap. Maar bij elke vorm van leiderschap is het van belang om dichtbij jezelf te blijven en dit begint bij zelfinzicht. Leer jezelf beter kennen en begrijpen als individu en als leider.
Leidinggeven is voornamelijk mensenwerk en draait in essentie om de interactie tussen de leider en volgers. Het is om die reden belangrijk dieper inzicht te krijgen in jouw overtuigingen, drijfveren, valkuilen, in welke mate dit bepalend is voor jouw houding en gedrag en wat hier het effect van is op anderen. Wanneer je als leider rust en afstand neemt om terug te kijken op je ervaringen en je eigen gedrag, word je je bewust van je eigen ontwikkelpunten en groeit je persoonlijk leiderschap.
Empathisch vermogen – Het ontwikkelen van het inlevend of invoelend vermogen helpt je om het perspectief van de andere persoon aan te nemen en je in te leven in de belevingswereld van de ander. Dit betekent dat je probeert te begrijpen wat de ander denkt, voelt en drijft. Daarnaast gaat het er vooral om dat je begrijpt wat de wensen en behoeften van de ander zijn.
Wil je op effectieve wijze met iemand omgaan, samenwerken, of helpen in zijn/haar ontwikkeling, dan moet je de ander eerst begrijpen. Hoe meer vertrouwen er is in jouw oprechte intentie, hoe meer de emotionele veiligheid en daarmee ruimte voor kwetsbaarheid groeit. Voelt de medewerker zich gehoord en begrepen, dan ontstaat er echt contact en verbinding met elkaar.
Richting en ruimte geven – Het klinkt paradoxaal maar wil je initiatief en autonomie de ruimte geven, dan vraagt dit juist om het geven van meer richting. Richting vanuit de visie, de cultuur en kernwaarden van de organisatie, en een duidelijk kader van verantwoordelijkheid waarbinnen teamleden autonoom kunnen bewegen.
Dit krijgt vorm door helderheid te scheppen over:
- waar jullie als organisatie en/of team voor staan
- door transparant te zijn in hoe het nu gaat
- waar jullie als team gezamenlijk verantwoordelijk voor zijn
- wat de normen en waarden zijn
- en welke resultaten jullie najagen
Om vervolgens je verwachtingen uit te spreken naar de mensen:
- welke verantwoordelijkheden passen bij jouw rol
- wat is jouw unieke bijdrage aan het geheel
- met welk gewenst gedrag
Wanneer de wederzijdse afhankelijkheid en verwachtingen helder zijn, dan ontstaat er instemming en ruimte voor initiatief. Men kan bouwen aan de onderlinge relatie mits deze is gebaseerd op vertrouwen. Hiermee doel ik op ruimte durven geven aan diegene met wie je samenwerkt en aan wie jij leidinggeeft. Als de ander jouw vertrouwen ervaart, groeit eigenaarschap en autonomie.
Feedback geven – De leidinggevende speelt binnen de organisatie een voorbeeldrol als het aankomt op feedback geven (en ontvangen). Het regelmatig geven van feedback is een waardevolle manier van invloed uitoefenen op de heersende cultuur en samenwerkingsvormen. Het creëert een omgeving waar mensen gezien en erkend worden, waar positief gedrag gewaardeerd wordt en waar men wordt aangesproken op ontwikkelpunten en op eventueel ongewenst gedrag.
Een coachend leider is bereid, en heeft het vermogen, zich uit te spreken over wat hij/zij waarneemt, denkt of voelt en wat hiervan de effecten zijn. Doe je dit regelmatig, dan toon je als leider dat je betrokken bent bij je mensen, en dat je diegene en jezelf respecteert. Hieraan dragen zowel feedback over ontwikkelpunten, als gemeende en gerichte complimenten bij. Het gevolg is dat het zelfvertrouwen groeit, wat weer een aanstekelijke energie brengt.
Natuurlijk kan het lastig zijn een teamlid aan te spreken op zijn gedrag of matige prestaties. Maar naast het feit dat dit verdieping brengt in de samenwerking, is het tegelijkertijd de beste input die je kunt geven om persoonlijke ontwikkeling en groei te stimuleren.
Luisteren en vragen stellen – Een open en eerlijk gesprek draagt bij aan de bewustwording: de basis van persoonlijke ontwikkeling. Als leider kun je dit faciliteren door vragen te stellen en te luisteren. Ik doel nu op luisteren waarbij je volledig bent afgestemd op de ander, vanuit een oprechte intentie om de ander te begrijpen. Dit gaat gepaard met het stellen van open vragen zodat de ander de ruimte krijgt zijn verhaal te doen. Maar ook inzicht gevende vragen zodat je de ander helpt zijn eigen gedachten en gevoelens te begrijpen.
We steken onze energie als leidinggevende vaak in het bedenken van de juiste antwoorden, omdat we denken dat dit helpend is (lees; lijkt) op de korte termijn. Steken we aandacht en energie in de kunst van de juiste vragen stellen, dan levert dit veel meer op, namelijk:
- dat mensen zelf oplossingen voor hun problemen bedenken
- antwoorden vinden op hun vraagstukken
- verantwoordelijkheid nemen voor eigen ontwikkeling
- en het stimuleert groei
Wil jij aan de slag met jouw leiderschapsontwikkeling of wil je met jouw organisatie een gezamenlijke taal spreken bij een andere manier van leidinggeven? Begin met bewust oefenen met een gelijkwaardige houding en teamleden te zien als volwaardige mensen die zelf verantwoordelijkheid kunnen nemen voor hun problemen, (werk)geluk en persoonlijke ontwikkeling. Probeer wat meer te luisteren, vaker vragen te stellen en minder vaak de antwoorden te geven.
De meeste leiders onder ons – uitzonderingen daargelaten – zullen hard moeten werken om zichzelf te ontwikkelen tot een mengericht leider. Maar het loont in vele opzichten; voor jou persoonlijk, voor je teamleden en als vanzelfsprekend voor de resultaten van de organisatie!
Op korte termijn leren hoe jij een mensgericht leider kunt worden? Ontdek dan onze mensgericht leiderschapstraining.
In mijn volgende artikel, deel 3 van deze reeks over mensgericht leiderschap, meer aandacht voor leiden door te vertrouwen en verbinden.
Let’s make sens(e) of people!
Astrid
