Je herkent het misschien wel: Iemand deelt met jou zijn probleem en na 2 zinnen ben jij al druk bezig – in je hoofd – met het voorbereiden van je antwoord. Je kunt nog net de moeite opbrengen de ander te laten uitpraten voordat jij je oordeel of advies geeft; “Weet je wat jij moet doen…”, “Ik begrijp het, wat voor mij werkte….,”of “Dat had je ook anders moeten doen”. We nemen klakkeloos aan dat de ander zit te wachten op ongevraagd advies en spelen te weinig in op de wensen en behoeften van anderen.
We communiceren wat af in ons leven, van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat. Communicatie is onze belangrijkste vaardigheid. Het maakt verbinding mogelijk, stelt ons in staat te leren en te groeien. Al van jongs af aan zijn we bezig basisvaardigheden, zoals spreken, lezen en schrijven, onder de knie te krijgen. Maar waar en wanneer hebben we leren luisteren? Geen wonder dat we in ons leven vaak last ondervinden door gebrek aan deze vaardigheid. Ik heb het hier niet over de vorm van luisteren die de meeste onder ons toepassen, namelijk luisteren om een antwoord te kunnen geven. Zijn we niet zelf aan het spreken dan zijn we ons aan het voorbereiden om te gaan spreken. Om op basis van onze eigen belevingswereld en ervaringen te reageren met een advies, oordeel of interpretatie van het verhaal.
Eerst begrijpen, dan begrepen worden
Ik doel nu op luisteren met een oprechte intentie om echt te begrijpen wat de ander denkt, voelt en drijft; Empathisch luisteren. Empathisch betekent meevoelend, inlevend. Je bent volledig afgestemd op de ander en leeft je in, in de wereld van de ander. Je probeert het leven (oordeelloos) te zien met de ogen van de ander. Wanneer je op effectieve wijze met iemand wilt omgaan, wilt samenwerken, wilt enthousiasmeren moet je hem eerst begrijpen. Zoals Stephen Covey schrijft in zijn boek “De zeven eigenschappen van effectief leiderschap”; Eerst begrijpen, dan begrepen worden.
Wanneer je probeert iemand echt te begrijpen help je de ander inzicht te krijgen in zijn eigen gedachten en gevoelens. Hoe meer vertrouwen er is in jouw oprechte intentie, hoe meer de ander zich kwetsbaar zal durven opstellen. Oprechte intentie houdt in dat je naar alle mogelijke manieren zoekt om de ander ook echt te begrijpen. Wanneer iemand zich emotioneel veilig, gehoord en begrepen voelt geeft dit ruimte. Ruimte voor groei en het maken van echt contact en verbinding met elkaar. Je helpt de ander zijn eigen problemen op te lossen en veranderingen door te voeren die ze graag willen. Jouw intenties en emotionele betrokkenheid draagt bij aan het vertrouwen van de ander in de onderlinge relatie.
Wat doe je als je empathisch wilt luisteren?
- Voer het gesprek in een omgeving waar jullie je beiden prettig voelen en waar jullie niet gestoord worden;
- Richt je aandacht volledig op de ander en stel je oprecht open voor zijn verhaal. Maak je hoofd vrij en vergeet tijdelijk je eigen relaas;
- Toon interesse met een proactieve houding, een open gezichtsuitdrukking en lichaamshouding;
- Laat merken dat je luistert door oogcontact te houden, te knikken, bevestigende geluidjes te geven;
- Stel open en inzicht gevende vragen;
- Laat de stiltes er zijn. Het geeft de ander ruimte te zoeken naar de juiste woorden of antwoorden;
- Luister niet alleen naar de woorden maar heb ook aandacht voor de toon en volume waarop dingen worden gezegd, de lichaamshouding en de emotie die iemand laat zien;
- Benoem wat je waarneemt, wat je denkt dat de ander zegt en het gevoel hierachter. Vat dit samen en geef dit terug. Het helpt de ander zijn eigen gedachten en gevoelens te verwoorden en ordenen;
- Blijf doorvragen en reflecteren op zowel inhoud als op het gevoel. Je moedigt de ander aan meer te vertellen en tot meer verdieping;
- Vraag de ander wat hij nodig heeft of wat zijn behoefte is;
- Geef dus geen oordeel of advies. Help enkel door vragen te stellen zodat de ander zelf de oplossing kan bedenken.
Empathisch luisteren is het geheim van zowel verbindend communiceren als van bezielend leidinggeven. Wil jij dit leren en weet niet waarmee te beginnen? Begin met bewust oefenen van empathisch luisteren. Dit vraagt in het begin misschien veel tijd en energie maar al snel levert het zoveel meer tijd en voldoening op. Geen misverstanden wegwerken, dingen opnieuw doen of leven met onopgeloste problemen en opgekropte emoties. Bedenk eens hoe prettig het voelt wanneer je gehoord en begrepen wordt en wat dit doet voor de persoonlijke ontwikkeling, onderlinge relaties en samenwerking.
Wil jij je hierin verder ontwikkelen? Kijk dan bij ons aanbod Verbindend communiceren training en/of Bezielend Leiderschap training of coaching.
Veel succes en plezier!
Astrid
